Skip to main content

Istnieje wiele metod fizjoterapeutycznych wykorzystywanych w leczeniu dyskopatii i bólu kręgosłupa. Robin McKenzie odmienił podejście do pacjentów z problemami układu szkieletowo-mięśniowego i odkrył fenomen centralizacji i kierunkowej preferencji. Stawiając pacjenta w centrum uwagi, stworzył Metodę Mechanicznego Diagnozowania i Terapii wg McKenziego (MDT).

Metoda ta jest wykorzystywana głównie do oceny i leczenia dolegliwości kręgosłupa. W odróżnieniu od innych metod, MDT unika stwarzania zależności pacjenta od  terapeuty, wręcz kładzie akcent na niezależności pacjenta i jego współodpowiedzialność za postępy terapii. Wykorzystuje kombinację ćwiczeń, i w razie konieczności interwencji terapeuty, do zwalczania bólu. Zaletą tej metody jest usuwanie przyczyn powstawania dolegliwości, a nie leczenie tylko objawów.

Mechanizm powstawania bólu

Ból można podzielić na podstawie mechanizmu jego powstania na mechaniczny i chemiczny.

Ból chemiczny jest wynikiem procesu zapalnego, urazu, chorób zapalnych lub infekcyjnych. Jest to ból stały, występujący z takimi objawami jak obrzęk, ucieplenie, zaczerwienienie. Dolegliwości w bólu chemicznym zmniejszają się w pozycjach statycznych, a narastają podczas ruchu.

Ból mechaniczny powstały na skutek nieprawidłowej postawy, częstego powtarzania określonego ruchu lub nagłego, niekontrolowanego jego wykonania. Znacznie częściej jest on niestały. Pewne powielane czynności w określonych kierunkach zmniejszają dolegliwości bólowe, centralizują lub eliminują objawy.

ból kręgosłupa

Najważniejsze pojęcia wykorzystywane w MDT

Centralizacja

Zjawisko, w którym ból pochodzący z kręgosłupa ulega eliminacji w kierunku do kręgosłupa, w wyniku odpowiedzi na specyficzny ruch powtarzany lub pozycję, tzn. np. ból ujawniający się w stopie lub bocznej części uda, który cofa się w stronę kręgosłupa, często nasilając dolegliwości w jego obrębie, po czym ulega eliminacji.

Kierunkowa preferencja

Uwidacznia poprawą w mechanice lub/i obserwowanych objawach po wykonaniu powtarzanego ruchu w specyficznym kierunku lub przyjęciu pozycji statycznej.

Peryferalizacja

Zjawisko kliniczne, w którym objawy mające źródło w kręgosłupie poprzez obciążenie specyficznym ruchem bądź pozycją statyczną ujawniają się w częściach dystalnych ciała, tj. ból z kręgosłupa szyjnego objawia się w stawie barkowym/dłoni.

centralizacja i peryferalizacja

Cechy MDT

  1. Klasyfikacja zespołów na podstawie oceny reakcji mechanicznej i symptomów.
  2. Centralizacja i kierunkowa preferencja objawów.
  3. Samoleczenie.
  4. Progresja siły terapeutycznej.
  5. Edukacja pacjenta.

3 zespoły bólowe wyodrębnione przez R. McKenzie

Zespół DEREGEMENT

Jest to zespół bólowy związany z zaburzeniami wzajemnego układu struktur wewnątrzstawowych. Zaburzenie polega na uszkodzeniu i/lub przemieszczeniu struktur w kręgosłupie, tj. jądra miażdżystego i pierścienia włóknistego (patrz: leczenie dyskopatii). Jest to najczęściej występujący zespół mechanicznych zespołów bólowych. Obejmuje ograniczony zakres ruchu lub zablokowanie ruchu. To zespół, który pojawi się np. w przypadku niekontrolowanego, nagłego ruchu, wstawania, kichania, skrętu, i spowoduje unieruchomienie kręgosłupa.

 Zespół DYSFUNKCYJNY

Związany jest z przeciążeniem pozycją końcowego zakresu ruchu tkanek zmienionych patologicznie, tj. tkanek miękkich po urazach, operacjach, przebytych zespołach deregment, zapaleniach, wieloletnim nawyku złej postawy. Ból w tym zespole jest niestały, miejscowy i ustaje z chwilą usunięcia obciążenia.

 Zespół POSTURALNY

To kliniczny zespół bólowy, powstający w wyniku długotrwałego obciążenia pozycją końcowego zakresu ruchu zdrowych tkanek, niezmienionych patologicznie. Najczęściej powstający na skutek siedzenia w zgarbionej pozycji. Ból jest miejscowy, niestały, wywoływany w trakcie procedur statycznych.

MDT jest metodą, która kładzie ogromny nacisk na wywiad, edukację pacjenta i profilaktykę nawrotów dolegliwości.

Metoda ta była wielokrotnie porównywana z innymi metodami fizjoterapeutycznymi, jak np. terapia manualna. Stwierdzono, iż skuteczność tych dwóch metod jest podobna w przypadku bólu ostrego, natomiast metoda McKenziego ma wyższą skuteczność w przypadku bólu przewlekłego.

Istotą Mechanicznego Diagnozowania i Terapii jest nauka pacjenta ergonomii pracy oraz prawidłowych wzorców ruchowych podczas czynności dnia codziennego.

Terapeuta MDT wskazuje pacjentowi przyczynę występowania dolegliwości oraz znajduje specyficzny ruch ‐ pozycję, ćwiczenie – które zniweluje objawy oraz pozwoli zapobiegać ich nawrotom. Każdy pacjent z dolegliwościami bądź przed operacją kręgosłupa powinien zostać zdiagnozowany przy pomocy MDT.

Bibliografia:

  • May S., Aina A. (2012) Centralization and directional preference: a systematic reiew. Manual Therapy 17:497-506
  • Olivier T Lam, David M Strenger, Matthew Chan-Fee, Paul Thuong Pham, Richard A Preuss, Shawn M Robbins (2018) Effectiveness of the McKenzie Method of Mechanical Diagnosis and Therapy for Treating Low Back Pain: Literature Review With Meta-analysis, J Orthop Sports Phys Ther, Jun;48(6):476-490.