Skip to main content

Dlaczego nie należy bagatelizować wad postawy u dzieci?

Wady postawy u dzieci takie jak skrzywienie kręgosłupa, nadmierna lub spłaszczona kifoza i lordoza, kolana koślawe lub szpotawe, płaskostopie, deformacje klatki piersiowe ( klatka piersiowa kurza , lejkowata), zgarbione plecy, wysunięty do przodu brzuch, nieprawidłowe ustawienie miednicy,  łopatek, barków są w dzisiejszych czasach zjawiskiem powszechnym. Zewsząd słyszymy, że większość dzieci ma wady postawy i krzywy kręgosłup.

Istnieje pokusa, żeby zaakceptować ten stan u własnego dziecka. Dzieje się tak dlatego,  że dzieci najczęściej początkowo nie skarżą się na dolegliwości bólowe. Generalnie dziecko z wadą postawy uważane jest za zdrowe.  Nieprawidłowa postawa postrzegana jest jako jedynie defekt kosmetyczny. Czy słusznie?  Wady postawy są niestety dla układu ruchu jak tzw. bomba z opóźnionym zapłonem. Skrycie, powoli, bez bólu ale nieubłagalnie prowadzą do zmian destrukcyjnych w układzie ruchu.

Dlaczego tak się dzieje? Nieprawidłowa postawa polega na wadliwym ustawieniu części ciała ( głowy, kręgosłupa, miednicy, kończyn) względem siebie. Powodem jest najczęściej brak  aktywności fizycznej i spędzanie zbyt wiele czasu w niefizjologicznej dla układu ruchu człowieka pozycji siedzącej. Początkowo zaburzeniu ulega elastyczność mięśni i więzadeł. Jedne są nadmiernie rozciągnięte i osłabione jak np. mięśnie grzbietu i pośladków, inne nadmiernie napięte jak np. mięśnie piersiowe, kulszowo-goleniowe na tylnej stronie ud. Po pewnym czasie dołączają się przykurcze mięśniowo-więzadłowe  i w końcu nieodwracalnej  deformacji ulegają również kości.  Tylko prawidłowa postawa i elastyczność wszystkich tkanek układu ruchu zapewnia bezkolizyjną pracę kości, ścięgien, więzadeł, torebek stawowych, łąkotek, chrząstek stawowych i nerwów podczas ruchu.

Układ ruchu dojrzewa około 15- 17 roku życia. Do tego czasu wada postawy może być skorygowana przez aktywność fizyczną, prawidłowe nawyki ruchowe i interwencję fizjoterapeuty. Po uzyskaniu dojrzałości kostnej wada jest już utrwalona stopniowa doprowadzając do postępującego zużycia i procesu zwyrodnieniowego kości i tkanek miękkich. Polega on na niszczeniu chrząstki stawowej odpowiedzialnej za płynny ruch w stawie, powstawaniu wyrośli kostnych na obwodzie powierzchni stawowej. Tkanki miękkie tracą elastyczność, źle stabilizują stawy podczas ruchu i przez to łatwo dochodzi do kontuzji.

W wieku około  20-30 lat pojawiają się pierwsze dolegliwości bólowe mogące ograniczyć aktywność zawodową, sportową i przysporzyć kłopotów zdrowotnych. Niestety proces zwyrodnieniowy jest już zaawansowany, nie można go cofnąć i uszkodzenia w układzie ruchu stopniowo pogłębiają się. Okresowo konieczne jest przyjmowanie leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych, z których większość  niestety może dawać powikłania w postaci zapalenia błony śluzowej żołądka, uszkodzenia wątroby, serca, krwawień. Młodzi ludzie korzystają coraz częściej z pomocy lekarzy i fizjoterapeutów.  Czują, że ich szanse życiowe z powodu bólu stają się ograniczone, a rekreacyjne uprawianie sportu utrudnione. Osoby pracujące fizycznie czasami muszą się z tego powodu przekwalifikować.  Później dochodzi do ostrych incydentów bólu krzyża, bólu karku,  rwy kulszowej, udowej, ramiennej. Niestety wiek pojawiania dolegliwości bólowych  związanych ze zmianami zwyrodnieniowymi w układzie ruchu stale obniża się.  Powszechność wad postawy u dzieci i młodzieży powoduje, że już nastolatki i młodzi dorośli czasami borykają się z problemami, jakie ich rodzice i dziadkowie mieli dopiero w 50-60 roku życia.

I wtedy pada pytanie – Jak wyleczyć kręgosłup, kolana, stopy? Co można zrobić?

Wydaje się, iż świadomość u rodziców następstw wady postawy w życiu dorosłymi oraz zmiana nieprawidłowych nawyków rodzinnych może w znacznej  mierze zapobiec ich powstawaniu. A jeśli już wystąpią nie należy czekać, ale  zdiagnozować dziecka u lekarza. Przyczyną wady postawy poza zbyt małą aktywnością fizyczną mogą być bowiem również: wady wrodzone kości, mięśni, nabyta choroba układu ruchu, nierówna długość kończyn, schorzenia genetycznie uwarunkowane, choroby narządów jamy brzusznej i klatki piersiowej, choroby układu nerwowego, wzroku i słuchu i inne.

  1. Rodzice powinni najpierw sami nauczyć się jaką postawę uważa się za prawidłową oraz jaka powinna być prawidłowa pozycja podczas pracy przy biurku. Niezbędne jest także  zapewnienie dziecku dostosowanego do wieku i wzrostu miejsca do odrabiane lekcji z prawidłowo umieszczonym na biurku komputerem  i ergonomicznym krzesłem. Należy pilnować, żeby dziecko przebywało w pozycji siedzącej bez wstawania nie dłużej niż 30 min. Kilka minut przerwy i chociażby pochodzenie po pokoju lub przeciągnięcie się ma znaczenie.
  2. Dodatkowo powinni interweniować podczas przyjmowania zbyt długo nieprawidłowej pozycji podczas siedzenia ze smartfonem i laptopem. Łącznie całkowity czas spędzany przed monitorami nie powinien być dłuższy niż 2 godz. dziennie.
  3. Zwracać uwagę na zapewnienie w szkole dzieciom dobrze dobranych do wieku i wzrostu ławek szkolnych i krzeseł. Ograniczyć ciężar plecaka oraz preferować plecaki symetrycznie noszone na plecach. Nie zwalniać zbyt pochopnie z lekcji Wf-u.
  4. Wdrażać dzieci do prac domowych i ogrodowych wymagających wysiłku fizycznego.
  5. Zapewnić dzieciom ruch poza domem, udział w klubach sportowych, zajęciach powiązanych z aktywnością fizyczną. Według WHO dziennie powinno zrobić się około 6-8 tys. kroków, a dzieci powinny mieć 60 min umiarkowanego lub intensywnego wysiłku w atrakcyjnej dla nich formie. Tym samym 3 razy po 45 min w tygodniu poza Wf-em jest wystarczające.
  6. Wspólnie spędzać czas z dziećmi na rekreacyjnych zajęciach ruchowych takich jak np. jazda na rowerze, piesze wycieczki, sporty zespołowe i szereg innych lubianych przez rodzinę.
  7. Dbać o prawidłową wagę swoich dzieci, stosując się do zaleceń zdrowego żywienia ( Talerz Zdrowego Żywienia ) na stronie internetowej Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego.
  8. Zapewnić specjalistyczną pomoc fizjoterapeuty po rozpoznaniu wady postawy i okresowo kontrolować postępy w usprawnianiu dziecka u lekarza.