Kinezyterapia pochodzi z greckich słów „kinesis” (ruch) i „therapeia” (terapia). Ruch jest celowym lub mimowolnym przemieszczaniem się ciała lub jego części, natomiast terapia to działania mające na celu przywracanie zdrowia lub poprawę jego stanu. Łącząc te pojęcia, kinezyterapia oznacza przywracanie zdrowia poprzez ruch.
Na czym polega kinezyterapia?
Kinezyterapia jest jednym z działów fizjoterapii, obok fizykoterapii, terapii manualnej i masażu, a ich celem jest przywrócenie pacjentowi zdrowia. Każda z tych metod oddziałuje na ciało w inny sposób. Uważam, że jednak kinezyterapia ma przewagę, ponieważ można ją wykonywać samodzielnie i w niemal dowolnych warunkach. W przypadku terapii manualnej lub masażu potrzebujemy drugiej osoby, a do fizykoterapii specjalistycznego sprzętu. Idealnym rozwiązaniem byłoby połączenie wszystkich tych metod, tworząc holistyczną terapię.
Wskazania do kinezyterapii
Kinezyterapia jest zalecana w przypadku:
- chorób układu ruchu (t.j. zwyrodnienia stawów, bóli kręgosłupa wynikających z wad postawy, kontuzji sportowych itp.)
- chorób neurologicznych (t.j. porażenia i niedowłady, stwardnienie rozsiane, mózgowe porażenie dziecięce)
- chorób układu krążenia i oddechowego
- chorób metabolicznych
- chorób reumatologicznych
- stanów pourazowych
- zaburzeń układu ruchu
Jakie są metody kinezyterapii?
Do metod kinezyterapii można zaliczyć:
- ćwiczenia czynne (tj. ogólnousprawniające, oporowe, oddechowe)
- ćwiczenia bierne
- ćwiczenia wspomagane
- metoda PNF
- metoda McKenziego
- ćwiczenia proprioceptywne
- Metoda Bobath
W jaki sposób kinezyterapia wpływa na stan zdrowia?
Podczas kinezyterapii zdarzają się sytuacje, w których pomoc fizjoterapeuty jest nieoceniona. Czasem dolegliwości są na tyle uciążliwe, że samodzielne ćwiczenia nie wystarczą. W takich chwilach należy skorzystać z wszelkiej możliwej pomocy, a następnie można powrócić do kinezyterapii. Prostota tej metody jest jej największym atutem. Do wykonania ćwiczeń potrzebny jest tylko trochę przestrzeni. Należy również kierować się zasadą „po pierwsze nie szkodzić”. Pacjent wykonujący ćwiczenia przynoszące ulgę i nie potęgujące bólu, z pewnością odczuwa poprawę.
Lubię myśleć o ludzkim ciele jako o systemie dźwigni, które składa się z wielu małych mechanizmach współpracujących ze sobą. Gdy wszystkie elementy działają prawidłowo, siły rozkładają się równomiernie, a ciało jest w równowadze. Jeśli jednak jedna z tych „dźwigni” przestaje działać, cały mechanizm zostaje zaburzony. Przykładem może być kręgosłup, biodro, kolano lub staw skokowy, które odgrywają kluczową rolę w przenoszeniu obciążeń. Gdy jeden z tych elementów nie działa prawidłowo, inne części ciała próbują przejąć jego funkcję, co prowadzi do kompensacji i przeciążenia. Taki stan może powodować dalsze komplikacje, jak zapalenia, zaburzenia osi ciała czy wzorców ruchowych.
Przykłady zastosowania kinezyterapii
Dla lepszego zobrazowania działania kinezyterapii, posłużę się hipotetycznym przykładem. Podkreślam, że każda dolegliwość jest indywidualna, dlatego zawsze warto skonsultować się z kompetentnym specjalistą w celu postawienia prawidłowej diagnozy. Bez niej przeprowadzanie terapii może okazać się nieefektywne.
Większość z nas posiada dwie nogi i w idealnych warunkach ciężar ciała powinien równomiernie rozkładać się na obie z nich. W praktyce jednak, jedna noga zawsze będzie nieco bardziej obciążona – to normalne i nazywamy taką nogę „stabilizującą”, podczas gdy druga pełni funkcję dynamiczną (na przykład przy kopnięciu piłki).
Załóżmy, że z jakiegoś powodu zaczynamy odczuwać ból w prawym biodrze. Zauważamy, że lekkie skręcenie ciała i przeniesienie ciężaru na lewą stronę eliminuje dyskomfort. Problem wydaje się rozwiązany. Mijają dni, tygodnie, a nawet miesiące, a my zapominamy o bólu. Jednak pewnego dnia, bez wyraźnej przyczyny, zaczynamy odczuwać tępy ból w lewym biodrze, który z każdym dniem narasta.
Co się wydarzyło?
Zaczęło się od odciążenia prawego biodra, które z czasem traciło swoją siłę i masę mięśniową z powodu braku stymulacji. Nasze mięśnie, jeśli nie są używane, zanikają, dlatego regularna aktywność fizyczna jest tak ważna. Oś naszego ciała przesunęła się na lewą stronę, co spowodowało zaburzenia w sposobie poruszania się, siedzenia i chodzenia. Stopniowo obciążenie lewej strony ciała rosło, co prowadziło do przeciążenia i w konsekwencji bólu.
W takiej sytuacji należy porozciągać lewą stronę ciała, a prawą wzmocnić. Nasze ciało utrwaliło nowe wzorce ruchowe, które należy zmienić, aby przywrócić równowagę. Tutaj z pomocą przychodzi kinezyterapia, która celowanymi ćwiczeniami aktywuje osłabione mięśnie, przywraca im siłę i pozwala na równomierne rozłożenie obciążenia. Choć brzmi to skomplikowanie, dla doświadczonego terapeuty jest to proces jasny i przejrzysty.
Przykład ten ilustruje, jak ważna jest prawidłowa diagnoza i systematyczne dbanie o równowagę ciała, zanim problemy się nasilą.
Człowiek jest w ciągłym ruchu. Nawet gdy pozornie się nie poruszamy, nasze ciało wykonuje mnóstwo mikroruchów – bije serce, pracuje przepona, krążą płyny ustrojowe. Nasz organizm funkcjonuje dzięki ruchowi, dlatego można postawić znak równości między życiem a ruchem.
