Rodzice dzieci ze zdiagnozowaną skoliozą często stają przed trudnymi pytaniami: jak pomóc dziecku, jaką terapię wybrać, czy możliwe jest uniknięcie pogłębiania się skrzywienia kręgosłupa? W odpowiedzi na te potrzeby rozwinięto skuteczne i nowoczesne podejścia do leczenia, takie jak metoda BSPT – tzw. metoda barcelońska. To kompleksowa forma fizjoterapii, której celem jest nie tylko zatrzymanie progresji skoliozy, ale też poprawa postawy ciała, wzmocnienie mięśni i nauka prawidłowych nawyków ruchowych.
Czym jest skolioza?
Skolioza idiopatyczna to trójpłaszczyznowe skrzywienie kręgosłupa, które najczęściej pojawia się u dzieci i młodzieży w okresie intensywnego wzrostu. Oznacza to, że kręgosłup jest skrzywiony bocznie, rotowany oraz zaburzone są jego naturalne krzywizny (lordoza i kifoza). Skolioza nieleczona może prowadzić do deformacji sylwetki, bólu, problemów z oddychaniem, a w przyszłości do ograniczeń sprawności i pogorszenia jakości życia.
Na czym polega metoda BSPT?
BSPT Physical (Barcelona Scoliosis Therapy) to specjalistyczna metoda fizjoterapeutyczna oparta na nowoczesnym podejściu do leczenia skoliozy idiopatycznej. Rozwinęła się z niemieckiej koncepcji Schroth i została zaadaptowana oraz rozbudowana przez dr Manuelę Lehnert-Schroth, a następnie przez dr Christę Lehnert-Schroth oraz współczesnych specjalistów z Instytutu Scoliosis Rehabilitation w Barcelonie (ISICO).
W Polsce metoda znana jest jako metoda barcelońska, a jej stosowanie wymaga ukończenia specjalistycznych szkoleń przez terapeutów i prowadzenia leczenia zgodnie z międzynarodowymi standardami.
Metoda znajduje się na liście skutecznych i rekomendowanych metod fizjoterapeutycznych leczenia skolioz i kifoz stworzoną przez SOSORT ( International Society on Scoliosis Orthopaedic and Rehabilitation Treatment) Międzynarodowe Towarzystwo Ortopedycznego i Rehabilitacyjnego Leczenia Skolioz. Aby się nią posługiwać konieczne jest zdanie egzaminu i uzyskanie certyfikatu terapeuty tej metody. O taki certyfikat powinno zapytać się fizjoterapeutę, który będzie usprawniać pacjenta.
Jakie są cele terapii BSPT?
Metoda BSPT ma jasno określone cele terapeutyczne:
- Zatrzymanie lub spowolnienie progresji skoliozy
- Poprawa postawy ciała i symetrii sylwetki
- Wpływ na biomechanikę i układ mięśniowo-szkieletowy
- Poprawa kontroli posturalnej i świadomości ciała
- Wzmocnienie układu mięśniowego odpowiedzialnego za stabilizację kręgosłupa
- Zapobieganie powikłaniom oddechowym i krążeniowym
- Przygotowanie do ewentualnego leczenia ortopedycznego (np. gorsetowania)
Jak przebiega terapia BSPT?
1. Indywidualna diagnoza
Na początku terapii przeprowadza się dokładną analizę posturalną, badanie funkcjonalne oraz ocenę dokumentacji medycznej (zdjęć RTG, wyników badań). Na tej podstawie określa się typ skoliozy wg klasyfikacji BSPT, a następnie dobiera indywidualny plan terapeutyczny.
2. Nauka oddychania rotacyjno-korekcyjnego (RAB – Rotational Angular Breathing)
Jednym z fundamentów terapii jest specjalistyczny trening oddechowy, który pozwala wpłynąć na kształt tułowia od wewnątrz. Dziecko uczy się świadomego kierowania oddechu do zapadniętych obszarów klatki piersiowej, co pomaga w korekcji asymetrii.
3. Ćwiczenia asymetryczne i korekcyjne
W zależności od rodzaju skoliozy, dziecko uczy się indywidualnych pozycji korekcyjnych, w których ćwiczenia wzmacniają odpowiednie grupy mięśni i zmniejszają napięcia. Ćwiczenia są wykonywane pod nadzorem terapeuty i opierają się na precyzyjnych wskazaniach biomechanicznych.
4. Nauka codziennej postawy (ADL – Activities of Daily Living)
Dziecko uczy się, jak utrzymywać właściwą postawę w codziennych czynnościach – siedzeniu, chodzeniu, noszeniu plecaka. BSPT stawia duży nacisk na przeniesienie efektów terapii do życia codziennego, co jest kluczowe dla długofalowego sukcesu.
Rola rodziców w leczeniu skolioz metodą Barcelońską
Zaangażowanie rodziców jest kluczowe dla powodzenia terapii. Rodzice są:
- Wspierającym towarzyszem dziecka w procesie leczenia
- Osobami nadzorującymi regularność wykonywania ćwiczeń w domu
- Partnerami terapeuty i zespołu medycznego w procesie komunikacji i monitorowania postępów
Zaleca się, aby rodzice brali udział w spotkaniach terapeutycznych oraz poznali podstawy metody BSPT, aby skutecznie wspierać dziecko w codziennych ćwiczeniach.
Czy metoda Barcelońska jest skuteczna?
Badania kliniczne oraz wieloletnia praktyka w wielu krajach Europy potwierdzają wysoką skuteczność BSPT, szczególnie w przypadku skolioz idiopatycznych o kącie skrzywienia do 40 stopni wg Cobba. Warunkiem sukcesu jest:
- Wczesne rozpoczęcie terapii
- Regularne ćwiczenia (minimum 5 razy w tygodniu po 30 minut)
- Indywidualne podejście do dziecka
- Współpraca z lekarzem rehabilitacji lub ortopedą i – w razie potrzeby – z ortotyką (dobór gorsetu)
Kiedy należy rozpocząć terapię BSPT?
Najlepsze efekty uzyskuje się przed zakończeniem wzrostu kostnego, czyli najczęściej w wieku 8–16 lat, w okresie dojrzewania. Im wcześniej rozpocznie się korekcję, tym większe są szanse na uniknięcie progresji skrzywienia i konieczności leczenia operacyjnego.
Co jeszcze warto wiedzieć o metodzie BSPT?
- Terapia BSPT nie zastępuje leczenia ortopedycznego – często jest jego uzupełnieniem (np. podczas leczenia gorsetowego).
- Program ćwiczeń jest indywidualnie dopasowywany – nie istnieją „uniwersalne” zestawy ćwiczeń.
- Terapia prowadzona jest przez certyfikowanych terapeutów BSPTS, którzy regularnie podnoszą swoje kwalifikacje.
- Efekty terapii są regularnie monitorowane (badania, zdjęcia RTG, testy funkcjonalne).
Metoda BSPT to bezpieczne, skuteczne i holistyczne podejście do leczenia skolioz idiopatycznych. Jej skuteczność zależy od regularności, zaangażowania pacjenta oraz ścisłej współpracy z terapeutą i rodzicami. Zachęcamy Państwa do aktywnego udziału w terapii dziecka, a w razie jakichkolwiek pytań – do kontaktu z naszym zespołem terapeutycznym.
Praca zbiorowa, recenzja dr n. med. Agata Deja-Koronowska.
