Skolioza idiopatyczna to jedno z najczęstszych schorzeń kręgosłupa u dzieci i młodzieży, które – nieleczone – może prowadzić do trwałych zmian w postawie, bólu i ograniczenia sprawności. W odpowiedzi na rosnącą potrzebę skutecznych i nowoczesnych metod leczenia zachowawczego powstała SEAS – Scientific Exercise Approach to Scoliosis. Ta indywidualna forma terapii, opracowana przez specjalistów z włoskiego instytutu ISICO, stawia na aktywność, samodzielność i świadome korygowanie postawy.
Czym jest skolioza idiopatyczna?
Skolioza idiopatyczna to trójpłaszczyznowe skrzywienie kręgosłupa, które najczęściej rozwija się u dzieci i młodzieży w okresie intensywnego wzrostu (między 10. a 16. rokiem życia). Oznacza to, że kręgosłup nie tylko wygina się bocznie, ale również rotuje (skręca się wokół własnej osi) oraz dochodzi do zaburzeń naturalnych krzywizn fizjologicznych – kifozy i lordozy.
Niektóre przypadki skoliozy mają tendencję do pogłębiania się wraz z wiekiem, co może prowadzić do trwałych deformacji, bólu, zaburzeń oddychania oraz ograniczenia sprawności ruchowej. Dlatego tak ważne jest wczesne rozpoznanie i rozpoczęcie leczenia, zanim dojdzie do nieodwracalnych zmian.
Czym jest metoda SEAS?
SEAS (Scientific Exercise Approach to Scoliosis) to nowoczesna, indywidualna metoda leczenia zachowawczego skoliozy, opracowana we Włoszech przez specjalistów z ISICO (Istituto Scientifico Italiano Colonna Vertebrale). Metoda opiera się na najnowszych badaniach naukowych z zakresu ortopedii, neurologii i fizjoterapii.
Metoda znajduje się na liście skutecznych i rekomendowanych metod fizjoterapeutycznych leczenia skolioz i kifoz stworzoną przez SOSORT (International Society on Scoliosis Orthopaedic and Rehabilitation Treatment) Międzynarodowe Towarzystwo Ortopedycznego i Rehabilitacyjnego Leczenia Skolioz. Aby się nią posługiwać konieczne jest zdanie egzaminu i uzyskanie certyfikatu terapeuty tej metody. O taki certyfikat powinno zapytać się fizjoterapeutę, który będzie usprawniać pacjenta.
Jej głównym założeniem jest ćwiczenie aktywnej kontroli postawy, czyli świadomego korygowania pozycji ciała przez dziecko, przy jednoczesnym wzmocnieniu odpowiednich grup mięśni. W odróżnieniu od metod pasywnych (gdzie dziecko „biernie” przyjmuje korekcję np. przez gorset lub ustawienie), SEAS uczy pacjenta jak samodzielnie utrzymywać poprawną sylwetkę – co daje trwalsze efekty terapeutyczne.
Dla kogo przeznaczona jest metoda SEAS?
SEAS jest przeznaczona dla dzieci od około 9 rż i młodzieży z:
- skoliozą idiopatyczną o kącie Cobba od 10° do 45°,
- zdiagnozowanym ryzykiem progresji skrzywienia,
- prowadzonym leczeniem gorsetowym (jako uzupełnienie),
- potrzebą rehabilitacji po zakończeniu leczenia ortopedycznego,
- chęcią poprawy postawy i kontroli własnego ciała.
Metoda może być stosowana zarówno samodzielnie, jak i w połączeniu z noszeniem gorsetu ortopedycznego, co zwiększa efektywność leczenia.
Jakie są cele terapii SEAS?
Podstawowym celem terapii SEAS jest zatrzymanie lub spowolnienie progresji skrzywienia. Pozostałe cele to:
- poprawa postawy ciała i równowagi,
- nauka aktywnej korekcji postawy w ruchu i spoczynku,
- wzmocnienie mięśni głębokich kręgosłupa i tułowia (core),
- poprawa świadomości ciała i propriocepcji,
- wsparcie dla leczenia gorsetowego (zwiększenie jego skuteczności),
- utrwalenie efektów po zakończeniu leczenia ortopedycznego.
Dziecko uczy się nie tylko wykonywać ćwiczenia, ale także wprowadzać korekcję do codziennych czynności – siedzenia, chodzenia, nauki, zabawy. Celem jest trwała zmiana wzorca postawy, a nie jedynie tymczasowe ustawienie sylwetki.
Jak przebiega leczenie skolioz terapią SEAS?
1. Diagnostyka i klasyfikacja
Terapia SEAS zawsze rozpoczyna się od:
- szczegółowego badania postawy i funkcji ruchowych dziecka,
- analizy dokumentacji medycznej (RTG, kąta Cobba, wieku kostnego),
- zaklasyfikowania dziecka do odpowiedniego modelu terapeutycznego SEAS.
Badanie przeprowadza certyfikowany terapeuta SEAS. Program ćwiczeń dobierany jest indywidualnie do każdego dziecka i regularnie modyfikowany (zwykle co 3–6 miesięcy).
2. Ćwiczenia korekcyjne
Ćwiczenia SEAS mają formę aktywnej korekcji postawy, prowadzone są w różnych pozycjach (stojącej, siedzącej, leżącej) i stopniowo ulegają zwiększeniu trudności.
Przykładowe elementy terapii:
- nauka ustawienia miednicy, klatki piersiowej i barków w linii pionowej,
- aktywna stabilizacja – utrzymanie korekcji bez napięcia,
- ćwiczenia równoważne i funkcjonalne (np. z piłką, taśmami, na niestabilnym podłożu),
- nauka przenoszenia korekcji do życia codziennego (np. przy komputerze),
- ćwiczenia oddechowe wspomagające ruchomość klatki piersiowej.
Dziecko uczy się odruchowego i automatycznego utrzymywania korekcji w różnych sytuacjach – co jest fundamentem skuteczności SEAS.
3. Regularność i samodzielność
Ćwiczenia SEAS wymagają systematyczności. Zalecana jest praca własna dziecka przynajmniej 4–5 razy w tygodniu po 20–30 minut.
Podczas wizyt kontrolnych lekarz i fizjoterapeuta:
- ocenia poprawność wykonywania ćwiczeń,
- koryguje technikę,
- modyfikuje plan terapii zgodnie z postępem rozwoju dziecka i zmianami w RTG.
Często pacjent otrzymuje nagranie lub pisemny zestaw ćwiczeń do pracy w domu.
Jaka jest skuteczność metody SEAS?
Metoda SEAS jest potwierdzona badaniami naukowymi i rekomendowana przez Scoliosis Research Society oraz organizacje zajmujące się leczeniem zachowawczym skolioz.
Wyniki kliniczne wskazują, że:
- u większości dzieci stosujących SEAS progresja skoliozy ulega zahamowaniu,
- u części pacjentów możliwe jest zmniejszenie kąta skrzywienia,
- terapia SEAS zmniejsza ryzyko konieczności leczenia operacyjnego,
- metoda jest bezpieczna, bez skutków ubocznych.
Najlepsze efekty uzyskuje się przy:
- wczesnym rozpoczęciu terapii (przed zakończeniem wzrostu),
- regularności ćwiczeń,
- współpracy dziecka, terapeuty i rodziców,
- równoległym stosowaniu gorsetu (jeśli zalecony przez lekarza).
Rola rodziców w terapii SEAS
Rodzice odgrywają kluczową rolę w procesie leczenia, ponieważ:
- wspierają dziecko emocjonalnie i organizacyjnie,
- pomagają w regularnym wykonywaniu ćwiczeń domowych,
- utrwalają dobre nawyki postawy w życiu codziennym,
- monitorują postępy i sygnalizują niepokojące zmiany.
Zaleca się, aby rodzice:
- uczestniczyli w pierwszych sesjach terapeutycznych,
- obserwowali, jak dziecko wykonuje ćwiczenia,
- zachęcali do systematyczności, ale bez presji.
Zaangażowanie rodziny zwiększa szanse na skuteczność leczenia nawet kilkukrotnie.
Zalety metody SEAS w porównaniu do innych metod leczenia skolioz
Metoda SEAS to skuteczny, nowoczesny i bezpieczny sposób leczenia skolioz idiopatycznych u dzieci od 9 rż i młodzieży, jak i również dorosłych. Jej największą siłą jest aktywna rola dziecka w procesie leczenia – nauka kontroli postawy, samodzielności i odpowiedzialności za własne ciało. Metoda koncentruje się na najbardziej skutecznej technice jaką jest samodzielne korygowanie skoliozy podczas codziennych aktywności w szkole, w domu, przebywania z rówieśnikami. Dodatkowe ćwiczenia w domu trwają około 20 min 5 razy w tyg. Minimalizuje jednocześnie konieczność pracy z fizjoterapeutą na sali gimnastycznej do okresowych spotkań co kilka tygodni. Metoda z wyboru dla dzieci mieszkających z dala od gabinetów fizjoterapii. Nie wymaga żadnych dodatkowych sprzętów do ćwiczeń, jest prosta do opanowania i zapamiętania przez dziecko. Jej skuteczność jest udokumentowana przez liczne badania naukowe. Należy do wiodących metod leczenia skolioz na świecie.
Zachęcamy Państwa do zaangażowania się w proces terapii SEAS – wspólna praca dziecka, terapeuty i rodziny to najlepsza inwestycja w jego zdrowie i przyszłość.
Praca zbiorowa, recenzja dr n. med. Agata Deja-Koronowska.
